Rosse vleermuis
Common Noctule - Nyctalus noctula
De rosse vleermuis is een van de grootste vleermuizensoorten van Europa. Het is een snelle vlieger die vaak hoog boven het landschap vliegt en flinke afstanden kan afleggen. Na het uitvliegen, vliegt hij tot maximaal 50 meter hoog en jagen daarna op een hoogte van 50 tot 400 meter hoog.
De vacht van de rosse vleermuis is rossig tot roodbruin en zier er glanzend, fluweelachtig uit. De snuit is donkerbruin en stomp. De oren zijn kort en rond, het oorflapje (tragus) is paddenstoelvormig. Zijn lichaam is compact en gestroomlijnd van vorm, de vleugels zijn lang, smal en puntig en hebben een relatief klein oppervlak.
De rosse vleermuis verlaat al vrij vroeg, 6-25 na zonsondergang, zijn verblijfplaats om te gaan jagen. Daarom wordt hij ook wel ‘vroegvlieger’ genoemd. Zijn vlucht doet enigszins denken aan die van de gierzwaluw: hoog en snel. De vleugels zijn dan ook lang en smal. De afstand tussen dagrustplaats en jachtgebied wordt in de regel in een snelle, rechte vlucht afgelegd, op een hoogte van 100 m of meer. Hij jaagt meestal op een hoogte van ca. 13 m, maar geregeld vliegt hij veel hoer, tot honderden meters. In open terrein jaagt hij met snelle duikvluchten op insecten.
De rosse vleermuis is een boombewonende soort. Vaak huizen ze in verlaten spechtenholen in oude, dikke loofbomen. Ook vleermuiskasten worden gebruikt door rosse vleermuizen, en een enkele keer gebruiken ze gebouwen of brugpijlers.
Het menu van rosse vleermuizen is breed. Hij jaagt op wat beschikbaar is, waardoor er een grote variatie is tussen locaties en perioden van het jaar. Hij eet graag (grote) kevers en nachtvlinders, maar ook wel kleinere, in zwermen vliegende insecten, zoals dansmuggen.
In de eerste helft van juni worden een of twee jongen geboren. In de loop van juli zijn de jongen zelfstandig. Dan begint ook de paartijd, waarin het mannetje een territorium afbakent. Paring vindt vooral plaats in augustus en september. Het mannetjes vormt een paargroepje met gemideld 4-5 (maximaal 20) vrouwtjes die hij in een paarverblijf in een boomholte lokt middels een speciale werfroep. Het mannetje is in deze periode ook aggressief naar andere mannetjes en dulden alleen vrouwtjes in hun paarverblijf.
De rosse vleermuis vervult een belangrijke rol in bosecosystemen. Door ’s nachts grote aantallen kevers, nachtvlinders en andere insecten te vangen, draagt hij bij aan een gezond en natuurlijk evenwicht. Daarnaast is hij zelf ook een prooi voor uilen (vooral bosuil en kerkuil) en roofvogels (boomvalk, sperwer).
- De rosse vleermuis paart meerdere keren en werpt in één keer soms jongen van verschillende vaders. Het mannetje kiest tijdens het paarseizoen een mooie boomholte uit, gaat aan de ingang zitten en laat van daar zijn liefdesgezang horen in de hoop een vrouwtje te lokken. Deze zang is ook voor mensen hoorbaar.
- De rosse vleermuis verdraagt geen temperaturen onder het vriespunt. Tijdens een strenge winter komen er heel wat rosse vleermuizen om.
- De rosse vleermuis kan tijdens het vliegen een snelheid van 50 km/u halen.
De rosse vleermuis komt verspreid over het hele land voor, met nadruk op de hoge zandgronden en de kustgebieden van Noord- en Zuid-Holland en Zeeland. Op de Waddeneilanden worden ze incidenteel waargenomen.
Rosse vleermuizen komen vooral voor in het laagland van Noordwest- en Centraal-Europa. In Zuid-Europa is hij zeldzamer of ontbreekt hij. In Zuid-Scandinavië komt hij voor in gebieden waar loofbossen de overhand hebben.
Europees beschermd IV
Een al lang bestaande bedreiging voor deze soort is de kap van bomen met boomholten, wat naast schade aan de kraamgroepen, in de winter een groot aantal dieren van de lokale populatie het leven kan kosten. De toename van het aantal halsbandparkieten kan een gevaar voor deze soort vormen omdat de holtes die geliefd zijn bij rosse vleermuizen, ook geliefd zijn bij halsbandparkieten die de boomholtes aanpassen en daardoor ongeschikt maken voor rosse vleermuis
Maak je tuin donker en insectvriendelijk: beperk buitenverlichting, gebruik geen pesticiden en kies voor inheemse planten die veel insecten aantrekken. Zo help je vleermuizen aan voldoende prooi. Ook kan je een vleermuiskast ophangen als extra verblijfplaats, bijvoorbeeld aan de zijkant van je huis of in een boom. Probeer mogelijke verblijfplaatsen van vleermuizen niet te verstoren.
De rosse vleermuis is in Nederland strikt beschermd onder de Omgevingswet (voorheen de Wet natuurbescherming), op basis van de Europese Habitatrichtlijn. Het is verboden om rosse vleermuis te doden, te vangen of opzettelijk te verstoren. Ook mogen hun vaste rust- en verblijfplaatsen, zoals kraamkolonies en winterverblijven, niet worden beschadigd of vernietigd. Deze verblijfplaatsen zijn jaarrond beschermd, ook wanneer de dieren tijdelijk afwezig zijn.