Europese nerts
European mink - Mustela lutreola
De Europese nerts is een kleine marterachtige die langs de oevers leeft. Hier jaagt hij op kleine zoogdieren, vissen en kreeften. Het verhaal van de soort is helaas vrij treurig: het is inmiddels een van de meest bedreigde zoogdieren van Europa. Op dit moment is concurrentie met de Amerikaanse nerts de grootste bedreiging. De Amerikaanse nerts is voor de bontindustrie naar Europa gehaald en pikt hier het leefgebied van de Europese nerts in. Maar er is hoop! In Nederland is de Amerikaanse nerts onlangs namelijk verdwenen, wat kansen biedt voor de Europese nerts.
De Europese nerts is middel- tot donkerbruin met een grijsbruine ondervacht. Staart en poten zijn meestal iets donkerder. Het duidelijkste kenmerk is het wit op de kin, dat doorloopt rond de lippen. Bij sommige dieren komen ook witte vlekjes op borst of nek voor. Zijn zwemvliezen reiken tot halverwege de tenen, wat past bij zijn leven langs het water.
In Nederland is de Europese nerts in het wild uitgestorven, dus een ontmoeting hier is niet mogelijk. Daar waar hij nog voorkomt, is de kans op een waarneming klein, omdat hij schuw en vooral 's nachts actief is. Sporen zijn vaak makkelijker te vinden dan het dier zelf. Denk aan holen in oevers, prooiresten langs de waterkant, uitwerpselen met visresten en loopsporen van de typische martersprong.
Leefgebied
De Europese nerts leeft dicht langs water, meestal op minder dan 150 meter van beken, rivieren, poelen, moerassen en rietvelden. Belangrijk zijn natuurlijke oevers met voldoende dekking, bijvoorbeeld door braamstruiken, riet of open bos. Gekanaliseerde watergangen en wateren die in de winter dichtvriezen mijdt hij. De Europese nerts is bovendien gevoelig voor versnippering en menselijke verstoring en komt daarom vooral voor in grote, rustige en aaneengesloten natuurgebieden.
Voedsel
De Europese nerts zoekt zijn voedsel in en langs het water. Hij jaagt op kleine zoogdieren, vissen, kreeften, amfibieën, slakken en allerlei andere prooien die hij vindt in oeverzones en natte ruigtes. Hij kan goed zwemmen en duiken en jaagt zowel op het land als in het water. Met een sterke beet in de nek doodt hij zijn prooi.
Voortplanting
De paartijd loopt van januari tot april. Daarna duurt de draagtijd ongeveer 5 tot 10 weken. Meestal worden per worp 5 of 6 jongen geboren, soms zelfs twee worpen in één jaar. De jongen zijn blind bij de geboorte, worden na ongeveer tien weken gespeend en zijn vanaf augustus, na ongeveer vijf maanden, zelfstandig.
De Europese nerts is een roofdier van natte ecosystemen en hoort thuis in soortenrijke oeverzones, moerassen en beekdalen. Door te jagen op onder meer kleine zoogdieren, kreeften, vissen en amfibieën draagt hij bij aan het natuurlijke evenwicht in deze gebieden. Als kreeftenliefhebber zou de Europese nerts in Nederland een bijdrage kunnen leveren aan de bestrijding van de Amerikaanse rivierkreeft. Daarnaast is zijn aanwezigheid een indicatie voor een gezond waterrijk ecosysteem dat voldoende rust, beschutting en voedsel biedt.
- De Europese nerts is een van de meest bedreigde zoogdieren van Europa.
- Hij onderscheidt zich van de Amerikaanse nerts door zijn geheel witte smoeltje: de Amerikaanse nerts heeft alleen een wit streepje op de kin.
- Hij kan uitstekend zwemmen en duiken en glijdt graag op zijn buik het water in.
- De Europese nerts is in Nederland uitgestorven, maar recent onderzoek laat zien dat er in de toekomst mogelijk weer kansen zijn voor een terugkeer.
- Nederland is het enige land in Europa waar de Amerikaanse nerts, de grootste bedreiging voor de Europese nerts, verdwenen is.
- Uit onderzoek in Estland is gebleken dat de Europese nerts een voorkeur voor kreeften als voedsel.
De Europese nerts is in Nederland uitgestorven. Recent onderzoek van de Zoogdiervereniging laat echter zien dat delen van Noord- en West-Nederland, zoals de Weerribben-Wieden, de Onlanden en enkele laagveengebieden, in de toekomst mogelijk geschikt zouden kunnen zijn als leefgebied wanneer belangrijke knelpunten verder worden opgelost.
De Europese nerts kwam vroeger in vrijwel heel Europa voor, maar leeft nu nog in enkele van elkaar geïsoleerde gebieden: beekdalen in Zuidwest-Frankrijk en Noord-Spanje, en de Donau- en Dnjestrdelta in Roemenië en Oekraïne. Daarnaast is de soort succesvol geherintroduceerd op de Estse eilanden Hiiumaa en Saaremaa.
Europees beschermd II - IV
De Europese nerts is een van de meest bedreigde roofdieren van Europa. De grootste bedreiging is de Amerikaanse nerts, een invasieve exoot die als grotere en agressievere concurrent de Europese nerts verdringt. Daarnaast spelen habitatverlies, watervervuiling en onnatuurlijk oeverbeheer een rol. Voor eventuele terugkeer in Nederland is vooral de muskusrattenbestrijding nog een belangrijk knelpunt.
Een eventuele herintroductie van de Europese nerts kan alleen plaatsvinden als er voldoende draagvlak is, zowel maatschappelijk als financieel. Dit betekent dat steun van het brede publiek, overheden en organisaties essentieel is om het project van de grond te krijgen en op lange termijn succesvol te maken. Je kunt hier zelf aan bijdragen door Zoogdierbescherming Nederland te steunen met een donatie, maar ook door het verhaal van de Europese nerts te delen. Veel mensen weten niet hoe ernstig bedreigd deze soort is en welke rol Nederland kan spelen in zijn herstel. Door bewustwording te vergroten en anderen te betrekken, help je mee aan het creëren van draagvlak voor de terugkeer van deze bijzondere soort in ons landschap.
In Nederland is de Europese nerts op de Rode Lijst aangemerkt als uitgestorven in NL en onder de Omgevingswet niet vermeld, juist omdat de soort hier is verdwenen. Op Europees niveau is de soort wel zwaar beschermd: de Europese nerts staat op bijlage II en IV van de Habitatrichtlijn en op appendix II van de Conventie van Bern. Elders in Europa geniet de soort wettelijke bescherming.