Ingekorven vleermuis
Geoffroy's Bat - Myotis emarginatus
De ingekorven vleermuis is een middelgrote vleermuis, die voornamelijk in Limburg voorkomt. Hij heeft die naam gekregen omdat er een inkeping aan de buitenkant van zijn oren zit. Tijdens het vliegen is hij heel wendbaar en kan goed manoeuvreren in kleine ruimtes. Hij plukt zijn prooien van bladeren en van plafonds in veestallen.
De ingekorven vleermuis is een middelgrote soort met brede vleugels. Volwassen dieren hebben een rossige rugvacht, die van jonge exemplaren is meer bruingrijs. De buikvacht is gelig grijs. Het contrast tussen boven- en onderzijde is klein. Ingekorven vleermuizen hebben grote, brede oren, waarvan de rand halverwege een scherpe bocht naar binnen maakt. De snuit is roodbruin, de oren en vleugels zijn donker grijsbruin.
De ingekorven vleermuis verlaat pas rond een uur na zonsondergang zijn verblijfplaats om op jacht te gaan. Omdat het voorkomen in Nederland erg lokaal is, is de kans er een waar te nemen klein. Hij vangt prooien op bladeren of muren, waarbij hij langzaam en van korte afstand op zijn prooi afvliegt. Ook vangt hij wel prooien in het vrije luchtruim. Daarvoor hangt de ingekorven vleermuis eerst aan een tak of plafond, en ondertussen loert hij naar vliegende insecten. Deze vangt hij in korte, snelle vluchten. Soms jaagt de ingekorven vleermuis ook op meer open plekken, zoals boven water; dan bestaat de vlucht uit korte lussen. In de buurt van de kraamkolonies jaagt de ingekorven vleermuis vaak groepsgewijs.
De ingekorven vleermuis is een gebouwbewoner. ’s Zomers worden zolders van kerken, abdijen en kloosters gebruikt. In de winter gebruikt de ingekorven vleermuis vooral grotten, (mergel)groeven, tunnels en kelders. Vaak zijn er ook andere soorten vleermuizen in dezelfde ruimte.
Spinnen en hooiwagens vormen belangrijke prooien voor de ingekorven vleermuis. Als er in veestallen wordt gejaagd bestaat een aanzienlijk deel van de prooien uit vliegen. Ook pakt hij wel andere insecten, zoals nachvlinders en kevers.
De paartijd begint in de herfst. In mei trekt het vrouwtje naar de kraamkamers. Kraamkolonies van de ingekorven vleermuis bestaan uit twintig tot enkele honderden vrouwtjes. In juni en begin juli worden de jongen geboren. Vrouwtjes krijgen één jong per jaar. Na vier weken kunnen de jongen vliegen.
De ingekorven vleermuis vervult een belangrijke rol in stedelijke ecosystemen. Door grote aantallen spinnen vliegen en andere insecten te vangen, draagt hij bij aan een gezond en natuurlijk evenwicht. De ingekorven vleermuis is een specialist, hij jaagt langzamer en lager en vangt daardoor soorten die andere vleermuizen overslaan. Daarnaast is hij zelf ook een prooi voor uilen (vooral bosuil en kerkuil) en roofvogels (boomvalk, sperwer).
- De ingekorven vleermuis deelt zijn winterverblijf en kraamkolonies vaak met andere soorten (voornamelijk hoefijzerneuzen).
- Hij overwintert liefst op plaatsen waar de temperatuur erg stabiel is. Daarom hangt hij in forten en mergelgroeven ver van de ingang, op plaatsen waar de temperatuur gedurende de winter niet meer dan 1°C schommelt.
De verspreiding in Nederland is vrijwel beperkt tot Midden- en Zuid-Limburg en aangrenzend Noord-Brabant. Incidenteel wordt de ingekorven vleermuis elders in Nederland aangetroffen.
De ingekorven komt voor in Midden-, Zuid- en Oost-Europa. De noordgrens van zijn verspreiding ligt in Zuid-Nederland en Midden-Duitsland. Er zijn aanwijzingen dat hij zich in noordwestelijke richting uitbreidt: in 2012 en 2013 werd de soort voor het eerst aangetroffen in het zuiden van Engeland.
Europees beschermd II - IV
Verlies en verstoring van woon-, foerageer- en verbindend habitat zijn de grootste bedreiging. Ingekorven vleermuizen zijn voor de zomerverblijfplaatsen afhankelijk van zolders van kerken en kloosters en van stallen. Gebruik van pesticiden ten behoeve van houtbehandeling lijkt gevaarlijk voor vleermuizen. Aanlichten van historische gebouwen kan voor de zolderbewoners funest zijn. Bezoek aan mergelgroeves in de winter leidt tot verstoring en verdringing. Schaalvergroting, doorsnijding, versnippering en een toenemende kunstmatige verlichting leiden tot een slachtofferrisico en/of verminderde toegankelijkheid van voedsel. Verlies van hoogstamboomgaarden in de regio van de kraamkolonies heeft het aanbod aan voedselhabitat verminderd. Specifiek schaalvergroting in de veehouderij en verandering van houden van runderen naar rijpaarden, en het daarmee verbonden verdwijnen van geschikte stallen om te foerageren gaat de aankomende decennia naar verwachting een negatief effect op de populatie hebben.
Maak je tuin donker en insectvriendelijk: beperk buitenverlichting, gebruik geen pesticiden en kies voor inheemse planten die veel insecten aantrekken. Zo help je vleermuizen aan voldoende prooi. Ook kan je een vleermuiskast ophangen als extra verblijfplaats, bijvoorbeeld aan de zijkant van je huis of in een boom. Probeer mogelijke verblijfplaatsen van vleermuizen niet te verstoren
De ingekorven vleermuis is in Nederland strikt beschermd onder de Omgevingswet (voorheen de Wet natuurbescherming), op basis van de Europese Habitatrichtlijn. Het is verboden om ingekorven vleermuizen te doden, te vangen of opzettelijk te verstoren. Ook mogen hun vaste rust- en verblijfplaatsen, zoals kraamkolonies en winterverblijven, niet worden beschadigd of vernietigd. Deze verblijfplaatsen zijn jaarrond beschermd, ook wanneer de dieren tijdelijk afwezig zijn.