Tweekleurige vleermuis

Parti-coloured bat - Vespertilio murinus

gevoelig
gevoelig

De tweekleurige vleermuis is een middelgrote vleermuis. De vachtkleur is in vergelijking met de andere Nederlandse vleermuizen erg opvallend, zo heeft hij zijn naam gekregen. De tweekleurige vleermuis is in Nederland een zeer zeldzame verschijning. Zo nu en dan wordt er een waargenomen met de vleermuisdetector. En in slechts een paar gevallen heeft de tweekleurige vleermuis zich voortgeplant in ons land.

Afbeelding
Tweekleurige vleermuis-Jeroen van der Kooij
Klap alle velden uit
Kenmerken
Grootte
4,8-6,4 cm
Gewicht
10-23 gr
Leeftijd
Gemiddeld 7 jaar
Voedsel
muggen, vliegen en nachtvlinders
Leefwijze
Vrouwtjes in groepen, maar ook Mannetjes leven in groep, wat uitzonderlijk is voor vleermuizen
Status
Gevoelig
Leefgebied
Tweekleurige vleermuizen zijn aangepast aan het jagen in open gebied. Vrouwtjes jagen voornamelijk boven grote wateren. Jachtgebieden van de mannetjes zijn diverser, naast grote wateren zoals plassen, meren en rivieren, graslanden en bebouwde gebieden.
Terug naar boven
Herkenning

De vachtkleur is in vergelijking met de andere Nederlandse vleermuizen erg opvallend. De gelig tot lichtbruine vacht aan de onderzijde contrasteert opvallend met de donkere rugvacht, die donker aan de basis is en zilverachtige haarpunten heeft. Rond de schouders heeft de tweekleurige vleermuis vaak een donkere band. De oren zijn kort, het oorflapje (tragus) kort en breed. De snuit en oren zijn zwart.

Terug naar boven
Hoe kan ik dit dier ervaren

De tweekleurige vleermuis vliegt opvallend laat uit, soms tot meer dan een uur na zonsondergang. Op weg naar geschikte jachtgebieden is hij minder dan andere soorten afhankelijk van lijnvormige elementen in het landschap. Hij vliegt op enige tientallen meter hoogte in een rechte streep richting jachtgebied. Zijn jachtgedrag lijkt op dat van de laatvlieger en de rosse vleermuis. Hij jaagt voornamelijk in een rechte lijn of in grote cirkels op 5-40 m hoogte.

Terug naar boven
Leefwijze

In het buitenland is de tweekleurige vleermuis in de zomer een bewoner van kieren en spleten in rotsen in bosachtig berglandschap en steppegebieden. In vlakke gebieden verblijft deze soort echter ook in muurspleten en zolderruimten van hoge gebouwen. Als winterslaapplaats worden grotten, kelders maar ook spleten in hoge gebouwen gebruikt. In de herfst (het paarseizoen) zijn tweekleurige vleermuizen in Zweden en Denemarken in grote aantallen rond hoge gebouwen in steden aanwezig.

In Nederland is momenteel nog niets bekend over de voedselkeuze van de tweekleurige vleermuis. In Zwitserland worden in uitwerpselen vooral resten van schietmotten, nachtvlinders, muggen en gaasvliegen gevonden.

De tweekleurige vleermuis paart in de late herfst, tijdens de balts. De geboortes van meestal twee, soms drie, jongen vinden plaats in de periode april-half juni, meestal eind mei.

Terug naar boven
De ecologische rol

De tweekleurige vleermuis vervult een belangrijke rol in verschillende ecosystemen. Door ’s nachts grote aantallen muggen, vliegen, nachtvlinders en andere insecten te vangen, draagt hij bij aan een gezond en natuurlijk evenwicht. De aanwezigheid van tweekleurige vleermuis wijst op een gezond ecosysteem met een rijke biodiversiteit. Daarnaast is hij zelf ook een prooi voor uilen (vooral bosuil en kerkuil) en roofvogels (boomvalk, sperwer).

Terug naar boven
Wist je dat
  • Het vrouwtje heeft vier tepels, dat is een unieke eigenschap binnen de Europese vleermuizen.
  • De tweekleurige vleermuis is de eerste soort in Europa met twee paar melkklieren.
  • Het mannetje brengt de zomer dikwijls door in grote groepen van soms meer dan 300 dieren, wat zeer uitzonderlijk is bij vleermuizen.
Terug naar boven
Verspreiding

De tweekleurige vleermuis wordt verspreid over Nederland waargenomen. Geluidswaarnemingen komen vooral uit de kuststreek. Kraamkolonies zijn bekend uit de provincies Utrecht en Groningen.

De tweekleurige vleermuis komt vooral in Midden- en Oost-Europa voor, noordelijk tot in Zuid-Scandinavië en de Baltische staten. De Baltische regio, waar de meeste repoductie plaatsvindt, wordt beschouwd als de kern van het verspreidingsgebied.

verspreidingskaart
Terug naar boven
Bescherming
Beschermingsstatussen
gevoelig
gevoelig
eurovlag-IV.svg Europees beschermd IV
Europees beschermd IV

Het jachtgedrag en het landschapsgebruik maken tweekleurige vleermuizen kwetsbaar voor windturbines. Kraamkolonies zijn luidruchtig en er ontstaat vaak overlast als dieren zich binnen hetzelfde gebouw verplaatsen. Dit resulteert regelmatig in verstoring, of zelfs het weren van de kolonie. Dieren in winterslaap in oude gebouwen zijn kwetsbaar voor renovatie of afbraak. Verblijven in gebouwen staan onder druk als gevolg van werkzaamheden t.b.v. reductie van CO2-uitstoot.

Top 3 bedreigingen
Ruimtelijke factoren
Verlies van leefomgeving
Verstoring
Terug naar boven
Wat kun jij doen

Maak je tuin donker en insectvriendelijk: beperk buitenverlichting, gebruik geen pesticiden en kies voor inheemse planten die veel insecten aantrekken. Zo help je vleermuizen aan voldoende prooi. Ook kan je een vleermuiskast ophangen als extra verblijfplaats, bijvoorbeeld aan de zijkant van je huis of in een boom. Probeer mogelijke verblijfplaatsen van vleermuizen niet te verstoren

Terug naar boven
Wet en regelgeving

De tweekleurige vleermuis is in Nederland strikt beschermd onder de Omgevingswet (voorheen de Wet natuurbescherming), op basis van de Europese Habitatrichtlijn. Het is verboden om tweekleurige vleermuizen te doden, te vangen of opzettelijk te verstoren. Ook mogen hun vaste rust- en verblijfplaatsen, zoals kraamkolonies en winterverblijven, niet worden beschadigd of vernietigd. Deze verblijfplaatsen zijn jaarrond beschermd, ook wanneer de dieren tijdelijk afwezig zijn. 

Terug naar boven